blog.faq.head
Nie. Liczba i rodzaj elementów zależą między innymi od rozpiętości budynku, kształtu dachu, kąta nachylenia połaci, rodzaju pokrycia oraz sposobu użytkowania poddasza. Prosta więźba może składać się głównie z murłat i krokwi, natomiast w bardziej rozbudowanych konstrukcjach pojawiają się również jętki, płatwie, słupy, kleszcze i miecze.
Więźba dachowa to nośny szkielet dachu, najczęściej wykonany z drewnianych elementów. Przenosi ciężar pokrycia oraz obciążenia wywołane między innymi śniegiem i wiatrem na ściany nośne budynku. Cały dach obejmuje dodatkowo warstwy izolacyjne, membranę lub deskowanie, łaty, kontrłaty, pokrycie oraz obróbki blacharskie.
Murłata to pozioma belka mocowana do wieńca lub innego elementu konstrukcyjnego budynku. Stanowi oparcie dla krokwi i pomaga równomiernie przekazywać obciążenia z dachu na ściany. Musi być prawidłowo zakotwiona i odizolowana od betonu lub muru, aby ograniczyć ryzyko przesuwania się konstrukcji oraz zawilgocenia drewna.
Nie należy dobierać krokwi wyłącznie na podstawie wymiarów zastosowanych w innym budynku. Konstruktor uwzględnia między innymi długość krokwi, odległość między podporami, ich rozstaw, klasę drewna, ciężar pokrycia, lokalne obciążenie śniegiem i wiatrem oraz obecność okien dachowych. Przekroje i rozstaw powinny być zgodne z projektem konstrukcyjnym.
Jętka łączy przeciwległe krokwie w więźbie krokwiowo-jętkowej i stanowi dla nich dodatkowe podparcie. Kleszcze występują przede wszystkim w więźbie płatwiowo-kleszczowej, zazwyczaj obejmują krokwie lub słupy z obu stron i spinają poszczególne elementy konstrukcji. Jętki i kleszcze pracują w inny sposób, dlatego nie powinny być traktowane jako elementy zamienne.
Płatwie to poziome belki biegnące wzdłuż dachu, które tworzą dodatkowe podparcie dla krokwi. Słupy podpierają płatwie i przekazują obciążenia na strop, podciągi lub ściany nośne. Miecze są elementami ukośnymi, które usztywniają połączenia słupów z płatwiami i zwiększają stabilność więźby.
Nie należy usuwać ani przesuwać żadnego elementu więźby bez zgody konstruktora. Nawet niepozorny słup lub jętka może przenosić znaczną część obciążeń i odpowiadać za stabilność całego dachu. Przebudowa jest często możliwa, ale zazwyczaj wymaga obliczeń oraz zastosowania zastępczych podpór, podciągów lub wzmocnień.
Łaty i kontrłaty nie zastępują krokwi, płatwi ani innych głównych elementów więźby. Łaty tworzą podparcie, do którego mocuje się pokrycie dachowe, natomiast kontrłaty zapewniają przestrzeń wentylacyjną i umożliwiają odprowadzanie wilgoci spod pokrycia. Ich przekrój i rozstaw muszą być dopasowane do rodzaju pokrycia oraz rozstawu krokwi.
Niewielkie pęknięcia i odkształcenia mogą pojawiać się podczas wysychania drewna i nie zawsze świadczą o utracie jego nośności. Niepokój powinny wzbudzić szczególnie głębokie pęknięcia w okolicy połączeń, wyraźne ugięcia elementów, duże szczeliny między połączeniami, ślady zawilgocenia, zagrzybienia lub obecności owadów. W takich sytuacjach więźbę powinien obejrzeć konstruktor lub doświadczony inspektor.
Weryfikacja jest szczególnie ważna w przypadku starszych dachów, widocznych uszkodzeń więźby albo zamiany lekkiego pokrycia na cięższe. Konstruktor powinien ocenić przekroje i stan elementów, sposób ich połączenia oraz dodatkowe obciążenie wynikające z nowego pokrycia lub instalacji fotowoltaicznej. Kontrola nie zawsze oznacza konieczność wzmacniania dachu, ale pozwala potwierdzić, czy konstrukcja ma odpowiednią nośność.
